Przeczytaj w weekend

Śmierć Komandora. Tom 1. Pojawia się idea (2018)

Kishidanchō goroshi 1

Śmierć Komandora. Tom 1. Pojawia się idea

W Hong Kongu została uznana za nieprzyzwoitą, ocenzurowana i zakazana dla czytelników poniżej 18 roku życia. W Japonii w środowisku skrajnej prawicy wywołała oskarżenia wobec Harukiego Murakamiego o zdradę narodową, choć jednocześnie została okrzyknięta jednym z największych dokonań tego pisarza. Śmierć Komandora to obszerna dwutomowa powieść, na którą fani Murakamiego czekali aż pięć lat. Żona malarza w średnim wieku porzuca go – z dnia na dzień. Podobnie, z dnia na dzień, on sam podejmuje decyzję, by wyprowadzić się z domu. Rezygnuje ze zleceń, wsiada w samochód i przez parę miesięcy włóczy się po północno-wschodniej części wyspy Honsiu. Gdy zmęczony tułaczką wraca do Tokio i prosi przyjaciela o nocleg, ten ma mu do zaoferowania coś znacznie lepszego: opuszczony dom w górach należący do jego ojca, sławnego malarza. W nowym, inspirującym otoczeniu bohater zamierza wieść spokojne życie poświęcone twórczości – korzysta z pracowni mistrza, zaczyna prowadzić lekcje malarstwa w pobliskiej Odawarze i wdaje się w niewiele znaczące romanse. Dom ten dla bohatera powieści stanie się epicentrum przemiany i szczególnej formy odrodzenia – i w sztuce, i w życiu. Pierwszym epizodem tej przemiany będzie odnalezienie na strychu nieznanego obrazu starego mistrza: niemal wiernego odtworzenia sceny zabójstwa Komandora z „Don Giovanniego”. Od momentu tego odkrycia realistyczna narracja zaczyna się stopniowo przeplatać z surrealistycznymi wątkami, a fabułę zaludniają niezwykłe postaci, które uosabiają symbole, idee i metafory. Murakami z lekkością kreśli niezwykłe wizerunki swoich bohaterów, subtelne podważając granicę między marzeniem i rzeczywistością.

Najnowsza recenzja redakcji

Haruki Murakami ma na świecie ugruntowaną pozycję i kolejne jego dzieła stają się obiektem dyskusji, rozważań o literaturze, ale także o niekończącym się oczekiwaniu na literackiego Nobla. Jednak w przypadku Śmierć Komandora. Tom 1. Pojawia się idea głośne stało się „wyklęcie” przez japońską prawicę i uznanie w Hong Kongu za dozwoloną jedynie dla dorosłych czytelników, dlatego lektura staje się czymś na rodzaj polowania na wątki, które mogły wywołać zamieszanie.

Fabuła koncentruje się wokół malarza portrecisty, którego nagle opuszcza żona. W efekcie bohater decyduje się na całkowitą zmianę w życiu – porzuca mało prestiżowe, ale dające stabilny dochód zajęcie, wyjeżdża z miasta, zamieszkuje na wsi w domku słynnego malarza, którego syn na studiach zaprzyjaźnił się z bohaterem. Na fali poszukiwania siebie skupia się na malowaniu i charytatywnych zajęciach udzielanych dzieciom. Oczywiście sielskie życie szybko zostaje zaburzone – pojawia się tajemniczy sąsiad, bogaty, ale samotny i niezwykle dbający o swoją prywatność, w kręgu zainteresowań pojawia się trzynastoletnia Marie i jej ciotka, a wszystko z domieszką nieznanego obrazu właściciela domku, dzwonkami wydającymi dźwięk bez niczyjej pomocy i Komandor. Komandor, który sam mówi o sobie, że jest jedynie ideą, czasem jedynie obleczoną w nierealne ciało wysokości 60 centymetrów i będące kopią postaci z obrazu odnalezionego na strychu. Główny bohater mierzy się z sekretami obcych mu ludzi a jednocześnie sam usiłuje rozwikłać zagadkę obrazu, który legendarny malarz stworzył, ale nigdy nie pokazał światu. Realizm i magia przeplatają się w charakterystyczny dla autora sposób i z jednej strony nie dziwi pojawienie się nadnaturalnych postaci, ale zaskakuje spokój bohaterów w zetknięciu z nimi.

Gdybym miała wybrać motyw, który najczęściej pojawia się w tym dwutomowym dziele, to byłoby to zmierzenie się z duchami przeszłości. Główny bohater musi stawić czoła swoim uczuciom wobec żony, która na swój sposób przypomina mu zmarłą młodszą siostrę. Bogaty sąsiad mierzy się z efektem romansu i porzucenia sprzed lat oraz własnym strachem przed potwierdzeniem swoich domysłów. Syn legendarnego malarza próbuje nie dać się etykiecie syna utalentowanego twórcy a przy tym jego sumienie obciąża świadomość, że niejako przyczynił się do rozpadu małżeństwa swojego przyjaciela. Legendarny malarz mierzył się z tragedią rodzinną i osobistą. Trzynastolatka ma przed sobą okres dojrzewania i mnóstwo pytań, na które nie może uzyskać odpowiedzi. Żona głównego bohatera stoi przed konsekwencjami swoich wyborów, chociaż mogą one postawić ją wręcz na marginesie społeczeństwa. Każde z nich radzi sobie po swojemu, a idee i metafory ujawniające się w na wpół materialnych postaciach pomagają, chociaż w sposób dość nieoczekiwany.

Trzeba przyznać, że historia poprowadzona jest interesująco i czytelnik nie ma szansy poczuć się znudzonym. Może za to odczuwać miejscami zażenowanie – obsesja na punkcie kobiecych piersi może by jeszcze uszła, gdyby nie fakt, że w kręgu tej obsesji znajduje się również wspomniana trzynastolatka, a wspomnienia bohatera lubią się czasem koncentrować na rosnącym biuście jego młodszej siostry. Ciężko określić, co autor chciał przekazać tym motywem, jednak mógł z niego zrezygnować bez straty dla powieści. Z blurba na okładce można również przeczytać obietnice opisów „nieskrępowanego seksu”, jednak stwierdzenie takie jest zdecydowanie na wyrost. Przyczyna prawicowej nienawiści do tego dzieła też wyjaśnia się w postaci włączenia jako istotnych dla fabuły wątków z czasów imperializmu japońskiego, co z kolei jest o tyle ciekawe, że po tylu latach rozliczenia z tamtym okresem są dla Japończyków bardzo trudne.

Śmierć Komandora jest powieścią ciekawą, jednak daleka byłabym od określania jej mianem najlepszej w dorobku autora. Widać, że włożył w nią wiele pracy i w efekcie powstało dzieło, które czyta się fenomenalnie lekko i jest zrozumiałe dla laika, jednak zgrzyty i wątki, które już były użyte w jego wcześniejszych tekstach, nie dają poczucia obcowania z niezwykłą literaturą godną literackiego Nobla. W interesujący sposób przeprowadzona jest analiza procesu twórczego i te fragmenty wybijają się jako te najciekawsze i w niebanalny sposób ukazujące myślenie twórców. Lektura nie zostawia po sobie uczucia straconego czasu, ale nie należy nastawiać się na literaturę najwyższych lotów.

 

 

Co o tym sądzisz?

Z dniem 15.05.2019 dokonamy migracji systemu komentarzy. Nowy system komentarzy pozwoli nam m.in. rozwinąć funkcje, których nie możemy uzyskać w Disqus, zwiększy bezpieczeństwo strony i przyspieszy czas jej ładowania. W związku z tym wymagana jest Państwa zgoda na przeniesienie Państwa komentarzy do nowego systemu i powiązania go z Państwa kontem w serwisie naEKRANIE.pl. Prosimy o zalogowanie się na wszystkie konta disqus, z których Państwo korzystacie i powiązanie ich z naszym serwisem. W przypadku braku udzielenia tejże zgody, Państwa komentarze w dniu uruchomienia nowego systemu komentarzy przejdą proces zmiany na anonimowe. Proszę kliknąć tutaj, aby wyrazić zgodę i powiązać to konto.

Jeżeli posiadasz oddzielne konto w serwisie disqus kliknij tutaj, aby je powiązać

UWAGA: Ten komunikat będzie się pojawiał aż do momentu uruchomienia systemu nowych komentarzy niezależnie od tego czy wykonasz powyższe instrukcje czy nie.

Porównywarka VOD Nowość Repertuar kin Program TV